پرسش‌هایی پیرامون هزینه‌ها و فایده‌های انحصار در صنعت خودرو کشور

منبع: دنیای اقتصاد تاریخ انتشار: 1390-09-28
نویسنده: مترجم:
چکیده:

در حاشیه: یک سال پس از افزایش قیمت سوخت در ایران با هدف رسیدن به میانگین قیمت‌های جهانی، طبیعی به نظر می‌رسد که انتظارات شهروندان ایرانی برای رسیدن قیمت اتومبیل در ایران به میانگین قیمت‌های جهانی، افزایش یابد.


چه موقع قیمت و کیفیت خودرو در ایران، به سطح میانگین جهانی می‌رسد؟

پرسش‌هایی پیرامون هزینه‌ها و فایده‌های انحصار در صنعت خودرو کشور


وجود تعرفه‌های سنگین برای واردات خودرو، در کنار موانع سنگین موجود برای ورود رقبای جدید به حوزه تولیدکنندگان خودرو در ایران، نتایج منفی غیرقابل انکاری همچون کیفیت و امنیت پایین خودروها، آلودگی هوا، پایین بودن کیفیت خدمات پس از فروش و امثالهم را به دنبال داشته است.
در هر حال، پرسش‌هایی جدی پیرامون تحلیل هزینه_فایده سیاست‌های افراطی حمایت دولتی از خودروسازان داخلی وجود دارد که پاسخ دقیق و صریح به آنها، می‌تواند اتهامات وارده بر خودروسازان و سیاست‌گذاران را کاهش دهد.

خودروسازی یکی از رقابتی‌ترین صنایع در سطح جهان محسوب می‌شود. تعداد زیادی شرکت‌های خودروسازی در جهان فعال هستند که خودروهایی در رده‌های بسیار متنوع تولید می‌کنند. به علاوه، بازار خودرو در جهان، بازاری با رقابت در سطح بین‌المللی است، یعنی خودروسازان عمده معمولا تنها به بازار کشور خود به عنوان بازار هدف محدود نمی‌شوند و در بسیاری از کشورهای متصل به بازار جهانی می‌توان خودروهایی با برندهای بسیار متنوع و ساخته‌شده برای سطح‌های درآمدی و سلیقه‌ای گوناگون یافت.
اما در کشور ما وضعیت به گونه‌ای کاملا متفاوت است. بازار خودرو در انحصار تنها چند شرکت خودروسازی داخلی قرار دارد و در چند دهه اخیر برای واردات خودرو تعرفه‌هایی چنان بالا وضع شده که عملا خودروسازان داخلی را از رقابت با همتایان خارجی خود مصون کرده است. همواره ادعا می‌شود که وضع این تعرفه‌های سنگین و انواع دیگر حمایت‌های دولتی از شرکت‌های خودروسازی، باعث حفظ این صنعت در کشور شده و در صورت فقدان این حمایت‌ها، صنعت خودروکشور از بین می‌رود. اما باید پرسید این کار به چه قیمتی انجام شده و در نهایت به نفع چه کسی بوده؟ به عبارت دیگر، با یک تحلیل هزینه_فایده، آیا این حمایت‌ها از انحصار داخلی خودروسازی قابل توجیه بوده است؟
شاید بتوان گفت که تنها نتیجه مثبت حمایت از انحصار داخلی صنعت خودرو، حفظ اشتغال ایجادشده توسط این صنعت و صنایع وابسته به آن است. اما در مقابل هزینه‌ای که این انحصار بر رفاه اجتماعی تحمیل کرده، بسیار بالا است. انحصاری بودن بازار خودرو باعث شده است تکنولوژی خودروسازی داخلی، در نبود فشار رقابت با رقبای خارجی، پیشرفت کندی داشته باشد و خودروسازان داخلی، در آسایش ناشی از نبود رقابت جدی، نیازی به بهبود کیفی و تکنولوژی محصولات خود نبینند. نتیجه این عقب‌ماندگی تکنولوژیک، تولید خودروهایی است که از نظر ویژگی‌های کیفی، ایمنی و زیست‌محیطی در سطح بسیار پایینی قرار دارند.
می‌توان ادعا کرد که احتمالا انحصار خودروسازی مسوول بخش مهمی از تصادفات جاده‌ای (به دلیل تولید خودروهای با ایمنی پایین) و آلودگی هوا (به دلیل تولید خودروهای بسیار پرمصرف) است.
علاوه بر این، کیفیت پایین و تنوع پایین خودروهای تولید داخل به نارضایتی بیشتر مشتری‌ها دامن زده است و البته قیمت انحصاری و بسیار بالای خودروهای داخلی (در مقایسه با محصولات مشابه در بازار جهانی) نتیجه مستقیم انحصار بازار خودرو در دست چند شرکت تولیدکننده اصلی است.
حال باید پرسید که آیا جنبه مثبت حمایت از این انحصار، یعنی حفظ اشتغال، بر ابعاد منفی آن که در بالا ذکر شد (زیاد بودن تصادفات، آلودگی هوا، قیمت انحصاری و هزینه تحمیل شده بر رفاه خانوار) غلبه می‌کند؟ و آیا با وجود تمام این هزینه‌ها، حمایت از این انحصار قابل توجیه است؟ سوال دیگری که می‌توان پرسید آن است که آیا پایان دادن به حمایت از انحصار خودروسازی لزوما به معنای مرگ این صنعت و بیکاری گسترده است؟ و آیا نمی‌تواند به بهینه شدن و رقابتی شدن این صنعت در داخل کشور منتهی شود، حتی اگر به قیمت کوچک‌تر شدن آن باشد؟ آیا لازم است که ما تولیدکننده محصولات نهایی خودرو باشیم و نمی‌توانیم تولیدکننده تخصصی بخش‌هایی از قطعات خودرو باشیم؟آیا نمی‌توان واردات خودرو را آزاد کرد و همچنان صنایع ما در بخش تولید قطعات، اما برای خودروهای وارداتی فعال باشند؟ آیا در آن صورت صنایع قطعه‌سازی ما که در آن دارای مزیت هستیم، به صورت رقابتی رشد نخواهد کرد و اشتغال از بین رفته را جبران نخواهد کرد؟
آیا نمی‌توان به خودروسازان خارجی اجازه داد تا در داخل کشور به تاسیس کارخانه بپردازند و خودروهایشان را با نیروی کار داخلی و قطعات تولید داخل، اما با مالکیت و مدیریت خودشان تولید کنند؟ و اگر این طرح به صورت هوشمندانه پیاده شود این باعث انتقال دانش فنی در طول زمان و تقویت خودروسازی داخلی نخواهد شد؟ آیا به اصطلاح «افتخار ملی» داشتن یک «خودروی ملی» از جان هموطنانی که در اثر تصادفات جاده‌ای یا آلودگی هوا قربانی می‌شوند، مهم‌تر است؟ و آیا برخورداری مردم ما از خودروهای امن، باکیفیت و کم‌مصرف، حتی اگر تولید داخل نباشند، از حفظ چند شرکت بسیار ناکارآی داخلی کم‌اهمیت‌تر است؟ آیا واردات در مورد سایر کالاها بلامانع است؛ اما در مورد خودرو به طور خاص لازم است که تا جای ممکن از واردات اجتناب شود؟
البته تک تک این پرسش‌ها جای بحث دارد و پاسخ به آنها نیازمند انجام مطالعات بی‌طرف و کارشناسانه اقتصادی با داده‌های دقیق واقعی است.
اما حداقل جا دارد که این پرسش‌ها به شکل جدی‌تری مطرح شود و از خودروسازان و سیاست‌گذاران پرسیده و پیگیری شود تا این شبهه ایجاد نشود که این قدرت چانه‌زنی و لابی‌گری بالای انحصار خودروسازی داخلی است که برای حفظ منافع گروهی خود مانع رفع انحصار و ایجاد رقابت بیشتر در صنعت خودروسازی می‌شود؛ در حالی که این رقابت در جهت رفاه آحاد مردم و منافع ملی
است.
* دانشجوی دکترای اقتصاد _ دانشگاه نورث وسترن (a-khosroshahi@u.northwestern.edu)



ارسال محتوا به دوستان نظرات خود را در رازنامه ثبت کنید                به اشتراک گذاری محتوا در فیسبوک به اشتراک گذاری محتوا در گوگل پلاس به اشتراک گذاری محتوا در لینکدین به اشتراک گذاری محتوا در توی تر

مشخصات ثبت اطلاعات

مدیریت رازنامه

مدیریت رازنامه

تاریخ ثبت:
1390/09/28
بروزرسانی:
1390/09/28
آخرین مشاهده:
1397/05/28

نظرات و پیشنهادات


دریافت آخرین اطلاعات رازنامه
با ثبت پست الکترونیکی خود و یا دوستان خود همیشه از آخرین اطلاعات سایت آگاه شوید.

دریافت آخرین اطلاعات رازنامه

پرسش ها و پاسخ ها

    سلام. می خواستم اگر ممکنه در مورد نحوه سند زنده جریمه بیمه تامین اجتماعی راهنمایی بفرمایید که طبق چه کدینگی باید سند زد؟

    علیرضا سربی
    علیرضا سربی ( حسابداری ، حسابرسی ، قوانین کار ، تامین اجتماعی ، مالیات ها ، تجارت و بهای تمام شده )

    سلام بنده راهنمایی میخوام وام ودیعه مسکن میخوام میشه راهنمایی کنید ضامن ندارم اما میتونم چک یا سفته بدم از خود بعنوان ضمانت

    سید مهدی منبتی
    سید مهدی منبتی ( مشاور حوزه سرمایه گذاری بازار ساختمان و مسکن، مدل های تامین سرمایه،ایده پردازی و توسعه ایده )

    سلام من سال ۸۵ دیپلم انسانی گرفتم پیش دانشگاهی نخوندم و الان ۳۰سالمه سوالم اینه که میخوام برم رشته طراحی دوخت یا طراحی لباس در دانشگاه علمی کاربردی(لطفا داشتگاه های علمی کاربردی که این رشته هارو تدری

    شاهین احمدی
    شاهین احمدی ( حسابرسی، آموزش در بازار سرمایه، گواهینامه های بازار سرمایه، مشاوره تحصیلی )

    ایا منبع معتبری درخصوص برآورد حجم فرار مالیاتی در کشور وجود دارد؟

    رضا محمودی سفیدگر
    رضا محمودی سفیدگر ( حسابداری و امور بانکی و بورس )

    سلام بر استاد گرامی یک سوال راجع به خرید و فروش املاک داشتم . بنده در تاریخ 10/05/96 ملکی را به مبلغ 190میلیون تومان از آقای ...خریدم 180 میلیون تومان از ثمن معامله را پرداخت نمودم . ملک مسکونی و وی

    موسسه حقوقی و داوری نگاه عدالت نامدار
    موسسه حقوقی و داوری نگاه عدالت نامدار  ( دعاوی خانواده، ملکی، کیفری، حقوقی و انعقاد قراردادهای حقوقی و تجاری )

    سلام من سال۸۵ دیپلم انسانی گرفتم و پیش دانشگاهی نخوندم الان ۳۰سالمه هم به شدت ناامیدم از تحصیل به خاطر اینده شغلی در ارتباط باسنم و هم اینکه باتوجه به درنظر گرفتن رشته طراحی دوخت و رشته طراحی لباس هنو

    ناهید صباحی
    ناهید صباحی ( برنامه ریزی تحصیلی و آموزشی  )

    سلام از کجا بدونم رسالتم در دنیا چیه و فرق هدف و رسالت چیست و اینکه ایا ازمون هایی هستن که نشون بده کاملا و دقیقا به چی علاقه دارم؟ممنون

    فریبا داداشلو
    فریبا داداشلو ( علوم تربیتی )

    سلام پسربزرگم که کلاس یازدهم رشته حسابداریه از نظر رفتاری پرخاشگر، عصبی ، بد دهن ، وبی حوصله است نمیشه باهاش صحبت کرد هراز چند گاهی توی خونه بیشتربا مادرش دعوا میکنه ، مادر از فحاشی و بد دهنی او به

    فریبا داداشلو
    فریبا داداشلو ( علوم تربیتی )

    باسلام و احترام - همانطوریکه مستحضرید فاکتورهای فروش توسط واحد فروش که زیر مجموعه واحد بازرگانی است صادر و سپس جهت صدور صورتحساب و سند حسابداری به واحد مالی ارسال می گردد . مدیریت شرکت ما که شرک

    مهدی مقدسی
    مهدی مقدسی ( مشاوره مالی ،حسابداری و حسابرسی مالی و مالیاتی ،قانون مالیات های مستقیم. اکسل .قوانین بازار سرمایه، )

    سلام
    ۱۳۵ میلیون تومان نقد دارم در بخش مسکن سرمایه گذاری کنم بنظر شما یکساله چقدر بازدهی داره ؟؟
    دلار بخرم چی ؟؟

    سید مهدی منبتی
    سید مهدی منبتی ( مشاور حوزه سرمایه گذاری بازار ساختمان و مسکن، مدل های تامین سرمایه،ایده پردازی و توسعه ایده )